Βαρδούσια: Πώς έγινε η τραγωδία - Ο ορειβάτης Φώτης Θεοχάρης εξηγεί: «Η επιστροφή είναι γενναιότητα»

Ορειβάτης από τα 16 του χρόνια. Έχει κατακτήσει κορυφές των Ιμαλαΐων, έχει κινδυνέψει από χιονοστιβάδες, έχει «αποχαιρετήσει» φίλους στο βουνό εξαιτίας τους. Ο Φώτης Θεοχάρης μας μιλά -λίγα 24ωρα μετά την τραγωδία στα Βαρδούσια με τους τέσσερις νεκρούς ορειβάτες- για τις «απειλές» που κρύβονται στις πλαγιές, αλλά και για όλα εκείνα που πρέπει να προσέχουμε ακόμα κι αν πρόκειται να πάμε απλώς για πεζοπορία…

«Κι εγώ προσωπικά έχω τύχει σε βουνό υψηλό που πήγαινα για την κορυφή νύχτα, όμως μπροστά μου γεννήθηκε ένας μεγάλος κίνδυνος για χιονοστιβάδα, τον είδα, κάναμε μαζί με κάποιους άλλους ένα τεστ χιονιού και εγκαταλείψαμε, γυρίσαμε πίσω. Μετά από δύο μέρες έγινε χιονοστιβάδα στο συγκεκριμένο βουνό. Βέβαια, κοιτάξτε να δείτε, όλοι μας μπορούμε να βρεθούμε σε μια κατάσταση απρόβλεπτη. Προσωπικά, από την ηλικία των 16 ετών ξεκίνησα την πρώτη μου επαφή με την πεζοπορία. Σήμερα, στα 35 μου χρόνια, συνεχίζω ακάθεκτος σε κάθε γωνιά της γης. Έχω ανέβει στο τρίτο ψηλότερο βουνό. Υπάρχουν συνολικά 14 βουνά, πάνω από τα 8.000 μέτρα. Έχω ανέβει τα δύο από αυτά, επιτυχώς. Είναι το Kanchenjunga που είναι το τρίτο υψηλότερο και το Manaslu που είναι το όγδοο υψηλότερο. Επίσης έχω προσπαθήσει το Κ2, το 2021, όμως η αποστολή μας τότε ακυρώθηκε διότι πέθανε φίλος μου από χιονοστιβάδα. Τέλος προσπάθησα να κατακτήσω την κορυφή του Broad Peak εκεί όμως έφτασα μέχρι τα 7.600 μέτρα καθώς ένα βράδυ είδα να κάνει ένα κρακ και να δημιουργείται ρήγμα στην πλαγιά. Τότε ήταν που αποφασίσαμε να γυρίσουμε πίσω.»

Η μαρτυρία του κ. Θεοχάρη, ενός έμπειρου ορειβάτη που έχει δοκιμαστεί στα πιο αγέρωχα βουνά του πλανήτη, είναι συγκλονιστική.

«Γνωρίζουμε πως στα βουνά υπάρχει και ο θάνατος» μας λέει…

«Ναι, έχω βρεθεί ο ίδιος σε κατάσταση ενεργής χιονοστιβάδας που δεν με πήρε τελικά μαζί της. Αυτό ήταν στο Πακιστάν. Ήταν κατά τη διάρκεια προσαρμογής στο υψόμετρο. Ξεκινούσα από την Κατασκήνωση βάσης για να ανέβω στην Κατασκήνωση 1, περίπου από τα 5.500 έως τα 6.100 μέτρα. Στην πλαγιά που είναι γύρω στα 6.000 μέτρα, ακούμε κάποιον να φωνάζει «avalanche», δηλαδή χιονοστιβάδα κι επειδή εξελισσόταν σε αργή κίνηση -γιατί έτσι αρχίζουν πάντα, σιγά-σιγά, πρόλαβα και βγήκα στο αριστερό κομμάτι της πλάγιας με αποτέλεσμα να βλέπω μια τεράστια μάζα χιονιού να τσουλάει στα δεξιά μου.  Αυτή ήταν η πρώτη μου εμπειρία με χιονοστιβάδα. Όσον αφορά όμως το φίλο μου που πέθανε, συνέβη στην ίδια πλαγιά, σε άλλη μέρα. Όσο έπεφτε η χιονοστιβάδα εκείνος είχε καταφέρει να προστατευθεί πίσω από ένα βράχο, μαζί με άλλους δύο ορειβάτες κι αφού τελείωσε, σήκωσε το κεφάλι του για να δει αν έρχεται κάτι άλλο. Την ώρα εκείνη που σήκωσε το κεφάλι του, πέρασε μια πέτρα, τον χτύπησε και τον κατέβασε στη βάση της διαδρομής, στο βουνό. Τον θάψαμε εκεί με τις πέτρες. Έμεινε εκεί δηλαδή ο άνθρωπος. Δεν γύρισε πίσω ποτέ. Δυστυχώς, έχω χάσει κι άλλο φίλο, όχι από χιονοστιβάδα. Γενικά το γνωρίζουμε πως στα βουνά υπάρχει και ο θάνατος.»

Στα Βαρδούσια υπάρχει κίνδυνος χιονοστιβάδας σε τρία διαφορετικά σημεία

Το βουνό είναι ένα σχολείο ταπεινότητας, συμπληρώνει. Χρειάζεται σεβασμό κι αδιάκοπη εκπαίδευση. Στην περίπτωση των τεσσάρων ορειβατών, για τους οποίους εκφράζει τα θερμά του συλλυπητήρια, σίγουρα πήγαν αρκετά πράγματα στραβά. Συνθήκες για τις οποίες τονίζει, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος, αφού δεν ήταν παρών. Ακολούθησαν ωστόσο μια διαδρομή, επισημαίνει, που δεν ενδείκνυται για χειμώνα…

«Είναι γνωστός στους ορειβατικούς κύκλους ότι αυτό το μονοπάτι, αυτή τη διαδρομή δεν τη χρησιμοποιούμε το χειμώνα, διότι υπάρχει κίνδυνος χιονοστιβάδων, ειδικά σε τρία διαφορετικά μέρη που συναντάς μέχρι την κορυφή. Προσωπικά, τους τρεις άνδρες τους γνώριζα φατσικά. Τους είχα δει σε κάποιο βουνό. Σε κάποια εκδρομή, χωρίς χιονιά όμως. Εξάλλου, τα άτομα που κάνουν πιο δύσκολη ορειβασία στην Ελλάδα, είναι συγκεκριμένα. Γνωριζόμαστε μεταξύ μας. Εγώ αυτό που θέλω να πω, είναι πως γενικά τα ατυχήματα συμβαίνουν γιατί κάνουμε υποτίμηση των συνθήκων και υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων μας. Το βουνό είναι ένα σχολείο ταπεινότητας. Με τη σωστή -διαρκή- εκπαίδευση, ενημέρωση και σεβασμό μπορούμε να το απολαύσουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια..»

«Αρκεί ακόμα κι ένα μικρό βήμα για να προκληθεί χιονοστιβάδα-Προκαλούνται διαρκώς από σκιέρ»

Πολύ σημαντικό είναι να μην αγνοούμε τα σημάδια που μας προειδοποιούν ότι πρόκειται να προκληθεί χιονοστιβάδα. Να τα αντιλαμβανόμαστε και να αντιδρούμε σωστά, δηλώνει στο Flash.gr, ο κ. Θεοχάρης, ενώ εξίσου σημαντικό είναι να κάνουμε διαρκώς επανεκτίμηση της διαδρομής…

«Βλέπω για παράδειγμα ότι η πλαγιά είναι φορτωμένη με χιόνι. Θα αλλάξω τη διαδρομή μου, το δρομολόγιό μου. Θα προσπαθήσω να πάω είτε αριστερά, είτε δεξιά της πλαγιάς αυτής. Ή να γυρίσω πίσω. Ή να εκτιμήσω το ρίσκο μου εδώ πέρα, με τι έχουμε να κάνουμε. Μπορώ να το περάσω; Υπάρχει πιθανότητα να πέσει χιονοστιβάδα όταν γυρίζω πίσω; Υπάρχουν, ξέρετε, τεχνικές στην ορειβασία που μπορείς να αντιμετωπίσεις αυτό το ενδεχόμενο, με κάποιου είδους ασφάλεια. Να ελαχιστοποιήσεις τις πιθανότητες να συμβεί κάτι ή ακόμα και να τις μηδενίσεις. Γιατί πάω λοιπόν είτε αριστερά, είτε δεξιά; Γιατί σε περίπτωση που συμβεί κάτι, δεν πρέπει να βρίσκομαι στο «μάτι» της χιονοστιβάδας. Αυτό απαιτεί όμως και τον κατάλληλο εξοπλισμό. Και πρέπει να αναφέρουμε εδώ πως είναι συχνό φαινόμενο να προκαλούνται χιονοστιβάδες, ιδίως από σκιέρ. Πώς συμβαίνει αυτό; Φανταστείτε ότι μια τεράστια μάζα χιονιού έχει κάτσει στην πλαγιά κι έχει μια συνοχή. Όταν όμως εσύ περνάς, κόβεις αυτή τη συνοχή ακόμα και με τα βήματά σου. Δημιουργείς ένα μικρό κενό, οπότε βρίσκει χώρο αυτή η τεράστια μάζα χιονιού να σπάσει και να αρχίσει να πέφτει προς τα πάνω σου. Αρκεί λοιπόν ακόμα κι ένα βήμα! »

Οι «κορνίζες» που πρέπει πάντα να αποφεύγουμε

Οι άνθρωποι που αφιερώνουν τη ζωή τους στο βουνό, γνωρίζουν και βλέπουν πράγματα που οι υπόλοιποι δεν αντιλαμβάνονται. Ο άνθρωπος που έχει κατακτήσει με ασφάλεια τις κορυφές του κόσμου, μας εξηγεί ένα φαινόμενο το οποίο πρέπει πάση θυσία να αποφεύγεται. Αυτό που οι γνωρίζοντες, αποκαλούν «κορνίζα»!

«Τι είναι οι κορνίζες χιονιού... Ας υποθέσουμε ότι χιονίζει και φυσάει στην κορυφή ενός βουνού, απ' τα δυτικά. Οπότε στην ανατολή, δηλαδή στην πλευρά που είναι υπήνεμο, έτσι όπως το φέρνει το χιόνι και το στοιβάζει, αρχίζει να κάνει ένα «φρύδι» προς την ανατολική πλευρά. Κι αυτό, σιγά-σιγά σχηματίζεται, γιατί πρέπει να πούμε πως ο «αρχιτέκτονας» των χιονοστιβάδων είναι ο άνεμος. Αυτός «χτίζει» τις χιονοστιβάδες και κάτι άλλο τις ενεργοποιεί. Έτσι, αυτό το φρυδάκι που λέμε, που χτίζεται σιγά σιγά από τη μια πλευρά του βουνού, είναι η «κορνίζα».

-Η οποία θέλει προσοχή;

«Όταν το βλέπεις αυτό, δεν πας ποτέ από κάτω. Ναι, εννοείται θέλει μεγάλη προσοχή!»

 «Αυτοί είναι οι βασικοί κανόνες που ακολουθούμε στο βουνό»

Ποιοι είναι όμως οι κανόνες ασφαλείας που πρέπει ν’ ακολουθούν οι ορειβάτες κατά τη χειμερινή ανάβαση; Ο Φώτης Θεοχάρης, που έχει κληθεί πολλές φορές να πάρει κρίσιμες αποφάσεις ακόμα και σε κλάσματα του δευτερολέπτου, μας εξηγεί…

«Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι πρώτον ο έλεγχος καιρού. Όχι μόνο το δελτίο που έχουμε πάρει από το σπίτι μας, αλλά και κατά τη διάρκεια της ανάβασης καθώς και τις προηγούμενες ημέρες. Ευτυχώς το ίντερνετ έχει τόσο μεγάλη πληροφορία και μπορούμε όλα να τα βρούμε με μερικά κλικ.  Μετά είναι ο σωστός εξοπλισμός. Να έχουμε τη σωστή ενδυμασία για αυτό που πάμε να κάνουμε. Να έχουμε ζεστά ρούχα, ώστε αν πιάσει απότομα κρύο να φορέσουμε κάτι και φυσικά να έχουμε τα κατάλληλα εργαλεία σε περίπτωση που χρειαστεί να διανυκτερεύσουμε και όλα τα συναφή. 

Επίσης, πάρα πολύ σημαντικό και πάρα πολλοί το αμελούν, είναι η ενημέρωση των τρίτων. Δηλαδή, των συγγενών μας, των φίλων μας. Να πούμε, ξέρεις τι, θα κάνω αυτό το δρομολόγιο, θα πάω σε αυτό το βουνό και θα ανέβω από εκείνη τη διαδρομή ή θα πάω σε αυτή την κορυφή. Ενώ ένας ακόμα σημαντικός κανόνας είναι η εκτίμηση των δυνάμεων και η έγκυρη απόφαση της επιστροφής. Άλλωστε, αυτό που λέω όταν με ρωτούν είναι πως το πιο γενναίο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας ορειβάτης δεν είναι να πάει στην κορυφή, αλλά να πάρει την έγκαιρηο π απόφαση να επιστρέψει πίσω».

«Μαθήματα» ζωής τα οποία έχει ακολουθήσει σε κάθε ανάβασή του και θ’ ακολουθήσει και σε κάθε επόμενη. Στόχος του για το 2026, μας λέει είναι να κατακτήσει το πέμπτο ψηλότερο βουνό της γης, το Όρος Μακαλού.